Venite adoremus in een stille en heilige nacht

De Adventstijd en de Kersttijd zijn beide bijzondere perioden in het kerkelijk jaar en ook in het maatschappelijk leven. Er is door componisten van vroeger en nu, heel veel muziek geschreven voor deze tijd. Of het nu de klassieke componisten zijn of hedendaagse musici: ieder probeert met zijn of haar composities of met de uitvoering daarvan, iets aan de toehoorders mee te geven. U zult op Sky Radio zoveel kerstmuziek horen dat je er horendol van wordt en op andere plekken zal het meer gedragen zijn met de uitvoering van de “traditionals”. Keuze genoeg!

Dit jaar is het voor één lied een bijzonder jaar. Kerstnacht 2018 is het precies 200 jaar geleden dat voor het eerst het geliefde kerstlied “Stille Nacht, Heilige Nacht” klonk in de St. Nikolauskirche te Oberndorf, bij Salzburg, Duitsland. Het kerkorgel was kapot en Joseph Mohr, die de tekst schreef, vroeg aan Franz Gruber er muziek op te componeren. De eerste uitvoering was met gitaarbegeleiding. En sindsdien is het een lied dat niet weg te denken is bij Kerstmis. In mijn preek van Kerstavond zal ik stil staan bij dit prachtige lied. In dit artikel wil ik een andere lied onder uw aandacht brengen, dat minstens zo geliefd en van nog oudere datum is: “Adeste fidelis”.
 Adeste fideles, laeti triumphantes, venite, venite in Bethlehem. Natum videte Regem angelorum, Venite adoremus (ter), Dominum.
Misschien kent u deze Latijnse tekst niet. Dat is niet zo vreemd. De Latijnse versie, hoe mooi ook, wordt nauwelijks gezongen. U kent het lied veel beter in de Nederlandse versie:
Wij komen tezamen, onder 't sterrenblinken, een lied moet weerklinken, voor Bethlehem. Christus geboren, zingen eng'lenkoren. Komt laten wij aanbidden / Venite adoremus (3x), Onze Heer / Dominum.
De tekst en de muziek zoals wij die nu kennen gaan terug tot 1743, toen een katholieke vluchteling uit Engeland, Francis Wade, het overbracht naar Vlaanderen. Er zijn echter goede gronden om aan te nemen dat het lied nog ouder is. De basis zou liggen in een Portugees lied dat uit 1640 stamt. De Nederlandse vertaling kent verschillende varianten: diverse protestantse en de hierboven weergegeven katholieke. Welke versie ook gezongen wordt: ik krijg er altijd kippenvel van. Dit lied maakt in een paar zinnen duidelijk wat we in de Adventstijd verwachten en met Kerstmis ontvangen en vieren: de geboorte van Christus!
“Adeste fidelis”, zo klinkt de oproep: “Komt samen, gelovigen.”, dat staat er in het Latijn, in het Nederlands vertaald met: “Wij komen tezamen.” Als gelovigen komen wij samen om dit lied te zingen en het feest van Christus’ geboorte te vieren. En eerlijk gezegd maak ik mij best zorgen over dat samen komen van gelovigen. In de afgelopen maanden hebben we opnieuw afschuwelijke berichten gehoord uit het inktzwarte verleden van de Kerk en hebben veel mensen dit aangegrepen om zich uit te laten schrijven. Zij die blijven, vaak ouderen, zien steeds minder jongeren om zich heen en leger wordende kerken. Wat is dan de betekenis van ‘samen komen’ en ‘samen vieren’? Welke moeite willen mensen doen om, als gelovigen van alle generaties, samen te komen en samen te vieren? Als mensen worden uitgenodigd om samen de Eucharistie te vieren in een kerk vijf kilometer verder op, dan haken ze af: het is niet in ónze kerk, dus komen wij niet. Als er iets is dat het Kerstfeest ons kan leren, is het dat wij samen mogen komen, desnoods onder sterrenblinken! Het maakt niet uit waar wij Hem aanbidden: al is het in een stal! Als wij maar samen komen als gelovigen; als mensen die geloven dat Hij die in die stille, heilige nacht is geboren, onze Verlosser is. Als wij ons maar durven open te stellen voor de Boodschap van vrede, gerechtigheid en liefde die Hij ons heeft gegeven! Als wij daarin geloven en wij willen Hem, Jezus, Emmanuel: God-met-ons, werkelijk aanbidden, dan is vijf kilometer niet ver, dan is geen afstand te ver om je hart te laten raken door de Boodschap van een Kind in een kribbe! Venite adoremus!
Namens het gehele pastorale team wens ik u en allen die u lief en dierbaar zijn, van harte een Zalig Kerstfeest en een Zalig Nieuwjaar! pastoor Marc Oortman